Register · Woningenmeter
De 100.000-woningenmeter
Aan de rand van een stad wordt vanochtend ergens een bouwhek weggehaald. Een aannemer drukt een sleutelbos in de handen van een koper, en een deur die er twee jaar geleden nog niet stond, gaat voor het eerst open. Dat moment komt nu gemiddeld 184 keer per dag voor: zo vaak leverde Nederland het afgelopen jaar een nieuwbouwwoning op. De norm luidt 100.000 per jaar — dan hadden het er ongeveer 274 per dag moeten zijn.
Ons oordeel staat vooraan: een norm zonder vaste definitie schuift te makkelijk. Het politieke doel omvat reguliere nieuwbouw, flexwoningen en transformaties zoals omgebouwde kantoren; de strikte CBS-reeks van deze meter telt alleen nieuwbouw. Zo is er altijd een variant waarmee het doel bijna gehaald lijkt. Daarom meet deze meter vast op één ding — nieuwbouwwoningen die het CBS als opgeleverd registreert — en staat alles wat breder gemeten wordt er apart naast, met de eigen definitie erbij.
Stand over juni 2025 tot en met mei 2026
67.278opgeleverd
nieuwbouwwoningen in twaalf maanden, tegen een jaarnorm van 100.000. Het tekort is 32.722 woningen.
- Opgeleverd in twaalf maanden
- 67.278
- Jaarnorm
- 100.000
- Tekort
- 32.722
Feitencheck · 1 september 2026
De aanwijzing is nieuw. De bouwplannen zijn dat niet.
D66 noemt vijf op 1 september aangewezen locaties een doorbraak. Het kabinet zegt dat daar ongeveer 30.000 woningen extra snel komen. De aanwijzing en extra rijkssteun zijn inderdaad nieuw. Maar in Haarlem en Deventer werd vóór 1 september al gebouwd, in Middelsee bij Leeuwarden worden de eerste circa 750 woningen al gebouwd, Maastricht stelde de gebiedsvisie begin 2026 vast en Weert nam zijn spoorzone in 2024 in de strategie op. De 30.000 zijn dus geen 30.000 nieuwe bouwstarts.
| Plaats en gebied | Aantal in rijksbericht | Status vóór de aanwijzing | Controle |
|---|---|---|---|
| HaarlemSchalkwijk | 5.000–6.000 | Bouw liep al | In Schalkwijk was California met 156 woningen in 2021 al klaar. De bouw van vijf gebouwen begon in 2024; HIGH5 startte eind 2024 en 23Stories begin 2025. Gemeente Haarlem. |
| DeventerCentrum & Schil en Keizerslanden | 5.000–6.000 | Deels al gebouwd | Nog vóór de aanwijzing meldde de gemeente voor Centrum & Schil 332 opgeleverde en 250 in aanbouw zijnde woningen. Gemeente Deventer, Perspectiefnota 2026–2029. |
| LeeuwardenMiddelsee en Spoordok | circa 6.000 | Middelsee bouwt; Spoordok is plan | In Middelsee worden de eerste circa 750 woningen al gebouwd. Voor Spoordok werd de gebiedsvisie eind 2021 vastgesteld en werkt de gemeente nog stap voor stap aan de planontwikkeling. Gemeente Leeuwarden · gebiedssite Middelsee. |
| MaastrichtSpoorzone | circa 8.000 | Planfase; geen bouwstart aangetoond | De gebiedsvisie voor 2025–2045 werd begin 2026 vastgesteld en noemt nog financiële tekorten en verdere uitwerking van deelgebieden. Voor de circa 8.000 woningen is geen bouwstart gepubliceerd. Gemeente Maastricht, gebiedsvisie Spoorzone. |
| WeertSpoorzone | circa 5.000 | Planfase | De Spoorzone stond al in de Omgevingsvisie en ontwikkelstrategie van 2024. De gemeenteraad stelde in 2026 pas de uitgangspunten voor de gebiedsvisie vast. Gemeente Weert. |
Nulmeting ontbreekt: extra snel blijft voorlopig een claim
Het sterkste bezwaar tegen deze feitencheck is terecht: een oud plan kan door nieuwe rijkssteun wél eerder worden opgeleverd. Alleen publiceert het kabinet geen oude en nieuwe opleverdatum per locatie. Zonder nulmeting is extra snel voorlopig een beleidsclaim, geen gemeten versnelling. De optelsom van de vijf bandbreedtes komt uit rond 30.000; dat maakt de woningen nog niet extra.
Open vanavond één gemeentelijke bron uit de tabel en vergelijk de datum met de aankondiging. Het volgende eerlijke controlemoment is de publicatie van concrete afspraken per locatie: geld, startdatum en aantoonbaar naar voren gehaalde opleveringen.
Vergunning, bouwstart, oplevering: drie stromen, geen lopende band
Deze drie tellingen lopen over dezelfde twaalf maanden. Het is geen cohort: de woningen die nu werden opgeleverd, kregen hun vergunning meestal in een eerder jaar. Je mag de rijen dus niet als rendement lezen — maar ze laten wél zien waar de keten dun wordt.
- Vergunde nieuwbouwwoningen
- 95.590
- Gestarte bouw
- 71.343
- Opgeleverde woningen
- 67.278
Vijf kalenderjaren, nul keer 100.000
De strikte maat, jaar voor jaar: nieuwbouwwoningen die het CBS als opgeleverd registreerde. Geen enkel jaar kwam in de buurt van de norm, en de reeks daalt aan het eind juist.
| Jaar | Nieuwbouw opgeleverd | Aandeel van de jaarnorm |
|---|---|---|
| 2021 | 70.954 | 71,0% |
| 2022 | 74.069 | 74,1% |
| 2023 | 73.569 | 73,6% |
| 2024 | 68.970 | 69,0% |
| 2025 | 69.189 | 69,2% |
429.100 woningen erbij, gemeten met een andere maat
Er bestaat ook een bredere reeks: alle woningen die de voorraad jaarlijks vermeerderden — nieuwbouw plus het saldo van overige toevoegingen en onttrekkingen, zoals getransformeerde kantoren en samenvoegingen. In 2025 bestond de 79.900 uit 69.189 nieuwbouwwoningen en ongeveer 10.711 overige toevoegingen.
| Jaar | Woningen erbij, breed gemeten |
|---|---|
| 2021 | 88.500 |
| 2022 | 90.300 |
| 2023 | 88.000 |
| 2024 | 82.400 |
| 2025 | 79.900 |
Je mag deze reeks niet bij de strikte nieuwbouwreeks hierboven optellen en hem er ook niet mee verwarren: het zijn verschillende maatstaven die een andere vraag beantwoorden. 88.500 woningen erbij in 2021 betekent niet dat er 88.500 nieuwbouwwoningen kwamen — en omgekeerd zegt de strikte reeks niets over hoe hard de voorraad groeide, want sloop en transformatie zitten er niet in. Ook op de brede maat werd de 100.000 geen enkel jaar gehaald; de reeks daalt van 90.300 in 2022 naar 79.900 in 2025. Primaire bron: CBS, derde jaar op rij met minder woningen erbij (januari 2026).
Behoefte, ambitie, kabinetsdoel of persoonlijke belofte?
Het getal 100.000 duikt in de politiek in allerlei gedaanten op. Wie ze niet uit elkaar houdt, verwijt mensen dingen die ze nooit beloofd hebben — of laat ze juist te gemakkelijk vrijuit gaan.
- Behoefte
- hoeveel woningen Nederland volgens berekeningen mist. Een getal zonder eigenaar: niemand kan een behoefte breken.
- Ambitie
- de politieke wens om meer te bouwen, zonder harde deadline of eigen verantwoordelijkheid.
- Kabinetsdoel
- een doel dat een kabinet formeel op zich nam. In regeerakkoorden stond doorgaans 900.000 woningen tot en met 2030, niet letterlijk één miljoen.
- Politieke oproep of motie
- de Kamer eist een doel of maatregel. Een motie is ondertekend en formeel, maar dwingt geen uitvoering af.
- Persoonlijke belofte
- iemand verbindt zijn eigen naam aan een getal én een termijn. Alleen dan is een gebroken belofte het juiste woord — en precies die combinatie staat in dit register nergens hard genoteerd.
Tweeëndertig politici bij 100.000 en één miljoen
In primaire bronnen van 2017 tot en met augustus 2026 staan 32 unieke landelijke politici aan het getal gekoppeld: 24 noemden 100.000 per jaar, 14 een miljoen woningen en 6 gebruikten beide formuleringen. 18 van hen spraken of schreven het getal in een eigen openbare uitspraak; de overige 14 verbonden zich eraan via een formeel ondertekende motie.
Waar een datum of exacte formulering niet hard uit een primaire bron volgt, staan hier bewust geen citaten — alleen het doel, de bewijssoort, het jaar en de bron zelf. Partijprogramma's zonder bij naam genoemde politicus en politici die het getal alleen bekritiseerden, tellen niet mee.
| Naam | Doel | Bewijs | Jaar | Bron |
|---|---|---|---|---|
| Julius TerpstraTweede Kamerlid (CDA) | één miljoen | openbare uitspraak | 2020 | Tweede Kamer |
| Daniel KoerhuisTweede Kamerlid (VVD) | 100.000/jaar én één miljoen | openbare uitspraak | 2021 | Tweede Kamer |
| Faissal BoulakjarTweede Kamerlid (D66) | 100.000/jaar én één miljoen | openbare uitspraak | 2021 | Kamerstuk · Kamerstuk |
| Jaco GeurtsTweede Kamerlid (CDA) | één miljoen | ondertekende motie | 2021 | Tweede Kamer |
| Jeanet van der LaanTweede Kamerlid (D66) | één miljoen | ondertekende motie | 2021 | Kamerstuk |
| Joost EerdmansTweede Kamerlid (JA21) | één miljoen | openbare uitspraak | 2021 | Tweede Kamer |
| Joris ThijssenTweede Kamerlid (PvdA) | één miljoen | ondertekende motie | 2021 | Tweede Kamer |
| Kauthar BouchallikhtTweede Kamerlid (GroenLinks) | één miljoen | ondertekende motie | 2021 | Tweede Kamer |
| Liane den HaanTweede Kamerlid (Fractie Den Haan) | één miljoen | ondertekende motie | 2021 | Kamerstuk |
| Peter ValstarTweede Kamerlid (VVD) | één miljoen | ondertekende motie | 2021 | Tweede Kamer |
| Pieter GrinwisTweede Kamerlid (ChristenUnie) | 100.000/jaar én één miljoen | ondertekende motie | 2021 | Tweede Kamer · Tweede Kamer |
| Hugo de Jongeminister voor Volkshuisvesting (CDA) | 100.000/jaar | openbare uitspraak | 2022 | Kamerstuk |
| Mark Rutteminister-president (VVD) | 100.000/jaar | openbare uitspraak | 2022 | Tweede Kamer |
| Dick Schoofminister-president | 100.000/jaar | openbare uitspraak | 2024 | Rijksoverheid |
| Ines KostićTweede Kamerlid (PvdD) | 100.000/jaar | ondertekende motie | 2024 | Kamerstuk |
| Mona Keijzerminister van VRO (BBB) | 100.000/jaar | openbare uitspraak | 2024 | Rijksoverheid |
| Peter de GrootTweede Kamerlid (VVD) | 100.000/jaar | openbare uitspraak | 2024 | VVD |
| Suzanne KrögerTweede Kamerlid (GroenLinks-PvdA) | 100.000/jaar | ondertekende motie | 2024 | Kamerstuk |
| André FlachTweede Kamerlid (SGP) | 100.000/jaar | ondertekende motie | 2025 | Tweede Kamer |
| Derk BoswijkTweede Kamerlid (CDA) | 100.000/jaar | ondertekende motie | 2025 | Tweede Kamer |
| Eddy van HijumTweede Kamerlid (NSC) | 100.000/jaar | openbare uitspraak | 2025 | Tweede Kamer |
| Habtamu de HoopTweede Kamerlid (GroenLinks-PvdA) | 100.000/jaar | ondertekende motie | 2025 | Tweede Kamer |
| Hans VijlbriefTweede Kamerlid (D66) | 100.000/jaar | ondertekende motie | 2025 | Tweede Kamer |
| Martijn BuijsseTweede Kamerlid (VVD) | 100.000/jaar | ondertekende motie | 2025 | Kamerstuk |
| Mirjam Bikkerfractievoorzitter (ChristenUnie) | 100.000/jaar | openbare uitspraak | 2025 | ChristenUnie |
| Sandra BeckermanTweede Kamerlid (SP) | 100.000/jaar én één miljoen | openbare uitspraak | 2025 | Tweede Kamer · Tweede Kamer |
| Elanor Boekholt-O'Sullivanminister van VRO (D66) | 100.000/jaar | openbare uitspraak | 2026 | Rijksoverheid |
| Jan PaternotteTweede Kamerlid (D66) | 100.000/jaar én één miljoen | openbare uitspraak | 2026 | Tweede Kamer |
| Jurgen NobelTweede Kamerlid (VVD) | 100.000/jaar én één miljoen | openbare uitspraak | 2026 | Tweede Kamer · Tweede Kamer |
| Peter MooimanTweede Kamerlid (PVV) | 100.000/jaar | openbare uitspraak | 2026 | Tweede Kamer |
| Rob Jettenminister-president (D66) | 100.000/jaar | openbare uitspraak | 2026 | Tweede Kamer |
| Robert van AstenTweede Kamerlid (D66) | 100.000/jaar | openbare uitspraak | 2026 | Tweede Kamer |
Download het register, de methodiek en de drie figuren
Voor wie dit verder controleert of overneemt: het hele doelregister staat als CSV klaar, de methodiek als notitie en de drie figuren als PNG. De cijfers in elke download komen uit dezelfde bronfuncties als deze pagina. Niets wordt voor de download apart gemaakt of afgerond. Hergebruik onder CC BY 4.0, bronvermelding volstaat.
Elk figuur toont de waarden ook in de alt-tekst. De tabellen hierboven bevatten dezelfde cijfers in een leesbare vorm.
Een doel is nog geen persoonlijke belofte
Wie deze meter leest als een lijst schuldigen, leest te snel. Een vergunning die vandaag verleend wordt, levert pas over jaren een sleutel op: voor meergezinswoningen die in 2025 klaarkwamen, zat er mediaan 29,3 maanden tussen vergunning en oplevering, voor eengezinswoningen 18,6 (CBS, doorlooptijden nieuwbouw). Een productiejaar halen of missen zegt daardoor meer over kabinetten van een paar jaar terug dan over wie nu spreekt.
Ook ons eigen uitgangspunt verdient tegenspraak. Zonder één hard getal was er vermoedelijk nóg minder gebouwd: een norm geeft richting aan grond, geld en personeel. En het kabinet verwachtte in juli 2026 dat de 100.000 in 2027 binnen bereik komt. Wie vandaag het gat bekritiseert, moet bereid zijn hetzelfde criterium te hanteren zodra de teller op groen springt.
Het controlemoment: het volledige CBS-jaar 2027
Deze meter toetst zichzelf op een vaste datum. Zodra CBS een volledig vergelijkbaar jaar 2027 heeft gepubliceerd, verschijnt hier de nieuwe stand — zelfde maat, geen andere. Wordt de prognose waargemaakt, dan staat de balk voor het eerst op groen; zo niet, dan komt 2027 er als zesde jaar onder de norm bij.
Van landelijk getal naar jouw gemeente
Het landelijke gat is de som van honderden lokale keuzes: bestemmingsplannen, grondbeleid, vergunningsduur. Zoek je eigen gemeente in de gemeentezoeker, blader door alle gemeenten, of lees in onze verantwoording precies welke bronnen en definities wij gebruiken.
De maandcijfers lopen tot en met mei 2026, de pijplijncijfers tot en met mei 2026. Cijfers uit CBS (86098NED, 82211NED) via open data; de brede voorraadreeks komt uit het CBS-nieuwsbericht van januari 2026. Klopt er iets niet? Laat het weten — we corrigeren liever dan dat een fout blijft staan.